เปิดโมเดลธุรกิจ “Gut” พิธีของร่างทรงเกาหลี ที่คนดัง นักการเมือง นักธุรกิจบางคน ยอมจ่ายเงินมหาศาล เพื่อทำพิธี /โดย ลงทุนเกิร์ล

Battle of Fates คือเรียลลิตีของ Disney+ ที่นำนักทำนาย ทั้งร่างทรง, ซาจู, ไพ่ทาโรต์ และดูโหงวเฮ้ง ระดับท็อป 49 คน มาแข่งกันทำนายชะตาชีวิตและเหตุการณ์จริง เพื่อชิงตำแหน่งสุดยอดเซียนทำนาย

ซึ่งหนึ่งในไฮไลต์ที่น่าจับตา คือการรวมตัวของกลุ่มร่างทรงเกาหลีรุ่นใหม่ ที่มาพร้อมรูปลักษณ์ทันสมัยและอายุที่ยังน้อย ฉีกภาพจำของสายมูแบบเดิม ๆ 

พร้อมทั้งการเปิดเผยแง่มุมที่น่าสนใจว่า มีบางคนในแวดวงดารา นักธุรกิจ หรือนักการเมืองระดับประเทศ ที่ยอมทุ่มเงินมหาศาล เพื่อให้ได้ทำพิธีกับพวกเขา

พิธีนี้คืออะไร ? ทำไมคนระดับอีลีตในเกาหลีใต้ หนึ่งในประเทศที่เทคโนโลยีก้าวหน้าที่สุดในโลก ยังเชื่อพิธีนี้อยู่ ? ลงทุนเกิร์ลจะเล่าให้ฟัง 

ใครที่เคยดูซีรีส์ย้อนยุคของเกาหลีบ่อย ๆ คงจะเคยเห็นภาพของพิธีกรรมที่มีการร่ายรำท่ามกลางเสียงดนตรีเร้าอารมณ์ และการถวายเครื่องเซ่นสรวง 

นั่นคือพิธี Gut (굿) พิธีกรรมทางศาสนาพื้นบ้านของเกาหลี ที่มี Mudang (무당) หรือร่างทรง เป็นคนกลางในการสื่อสารกับเทพ เพื่อขอฝน ขอผลผลิต ปัดเป่าโรคระบาด หรือขอให้หมู่บ้านสงบสุข 

แต่ในปัจจุบัน แม้แต่ซีรีส์เกาหลีสมัยใหม่ เช่น ซีรีส์เรื่อง The Glory ไปจนถึงภาพยนตร์เรื่อง Exhuma ก็ยังมีการปรากฏของพิธี Gut อยู่

นั่นเป็นเพราะพิธีกรรมนี้ยังไม่สูญหายไปจากเกาหลีใต้ แต่วัตถุประสงค์ของการทำพิธี ได้เปลี่ยนมาเป็นเรื่องเฉพาะบุคคลมากขึ้น เช่น ทำเพื่อสะเดาะเคราะห์ เปิดดวง หรือเรียกโชคลาภของลูกดวง 

แล้วคนดังคนไหน ที่เคยเป็นลูกดวงของ Mudang บ้าง ?

ส่วนใหญ่แล้ว คนมักจะไปหา Mudang เมื่อเจ็บป่วยแล้วแพทย์แผนปัจจุบันรักษาไม่หาย ฝันร้ายเรื่องเดิมซ้ำ ๆ ไปถามเรื่องการเข้ามหาวิทยาลัยของลูก รวมถึงการปรึกษาปัญหาการเงิน หรือการทำธุรกิจ 

อย่างในช่วงการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2022 เคยมีข่าวอื้อฉาวว่า อดีตประธานาธิบดี ยุน ซอก-ยอล และสตรีหมายเลขหนึ่ง คิม กอน-ฮี มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับร่างทรงเป็นอย่างมาก

และย้อนกลับไปในปี 2016 ประธานาธิบดีหญิง พัก กึน-ฮเย ก็เคยมีประเด็นว่าเพื่อนสนิทของเธอเชื่อเรื่องพิธีกรรมทางจิตวิญญาณ และอาจใช้แนวคิดนี้ เข้ามาแทรกแซงการบริหารประเทศ

จนนำไปสู่กระแสความไม่พอใจ และการชุมนุมครั้งใหญ่ในเกาหลีใต้ ก่อนที่ศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้จะมีคำวินิจฉัย ถอดถอนเธอออกจากตำแหน่งในปี 2017

ในฝั่งวงการบันเทิง ก็เคยเกิดข่าวใหญ่ในปี 2024 เมื่อ HYBE ออกมาเปิดเผยข้อกล่าวหาต่อ มิน ฮี-จิน ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่ง CEO ของ ADOR บริษัทลูกในเครือ

HYBE อ้างว่า การตัดสินใจบริหารงานบางส่วนของมิน ฮี-จิน อาจได้รับอิทธิพลจากร่างทรง อีกทั้งยังมีแช็ตที่มิน ฮี-จิน ปรึกษาร่างทรงโผล่ขึ้นมาในข่าวด้วย

ทั้งนี้ ตั้งแต่ช่วงหลังปี 1990 เป็นต้นมา กลุ่มเจ้าของธุรกิจได้กลายเป็นลูกค้ากลุ่มใหญ่ของ Mudang เพราะความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ 

แต่ปัจจุบัน แม้แต่กลุ่มวัยรุ่นเกาหลีที่ไม่นับถือศาสนา ก็เริ่มไปหา Mudang เพื่อเป็นที่พึ่งทางใจ เพราะไม่มีกฎเหล็กหรือคำสอนที่เข้มงวด และยังเข้าถึงได้ง่าย 

มีรายงานว่าร่างทรงคนหนึ่งใน Nonhyeon-dong ย่านของคนรวยในโซล มีรายได้เดือนละ 30 ล้านวอน หรือประมาณ 650,000 บาท ซึ่งมากกว่าเงินเดือนของหมอหรือทนายความบางคนเสียอีก

แม้ว่ารัฐบาลเกาหลีใต้จะมีสถิติการจดทะเบียนธุรกิจของหมอดูแค่ประมาณ 10,000 คน แต่ความเป็นจริงแล้ว มีการประเมินว่าในเกาหลีใต้อาจมี Mudang มากถึง 300,000 คน 

ซึ่งตัวเลข 300,000 คนนี้ ยังมากกว่าจำนวนเจ้าหน้าที่ตำรวจที่มีประมาณ 130,000 คน หรือครูโรงเรียนประถมที่มีประมาณ 190,000 คนด้วยซ้ำ

แถม Mudang ส่วนใหญ่เหล่านี้ ทำธุรกรรมด้วยเงินสดและหลายแห่งตั้งอยู่ในพื้นที่ป่าอุทยานแห่งชาติที่ผิดกฎหมาย ทำให้รัฐบาลตรวจสอบได้ยาก 

คราวนี้มาถึงคำถามที่ว่าพิธี Gut ต้องทำอะไรบ้าง มีค่าใช้จ่ายประมาณเท่าไร ?

รูปแบบของพิธี Gut จะแตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์ แต่เบื้องต้น Mudang จะคุยเพื่อเก็บข้อมูลปัญหาของลูกค้าก่อน แล้วจะนิมิตเพื่อหาต้นตอของปัญหา 

ซึ่งส่วนใหญ่มักได้ข้อสรุปว่า เป็นเพราะละเลยบรรพบุรุษหรือเทพเจ้า จึงต้องทำพิธี 

โดยพิธี Gut ส่วนใหญ่ จะมีลำดับขั้น คือเริ่มจากการเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ เช่น หมู ปลา ผลไม้ ข้าวตอก โซจู กระดาษเงินกระดาษทอง 

จากนั้น Mudang จะเข้าภวังค์เพื่อให้องค์เทพลง โดยเต้นรำหมุนตัว และร้องเพลงสวดแบบดั้งเดิม ซึ่งมักจะใช้ภาษาเฉพาะ และมีนักดนตรีเล่นกลองและฉาบ

เมื่อเทพเข้าสิง Mudang จะพูดด้วยน้ำเสียงและท่าทางที่เปลี่ยนไป และจะให้คำแนะนำ เตือนภัย และบอกวิธีแก้เคล็ดแก่ลูกดวง จากนั้นจึงเป็นขั้นตอนการสะเดาะเคราะห์

ในกรุงโซลและเมืองใหญ่ ค่าใช้จ่ายขั้นต่ำสำหรับพิธี Gut แบบจริงจัง มักเริ่มที่ประมาณ 150,000 บาท และอาจแพงกว่านั้นหลายเท่าตัวขึ้นอยู่กับความดังและคิวของ Mudang 

แต่ถ้าเป็นเรื่องใหญ่ หรือต้องแก้ปัญหาที่ซับซ้อน เช่น การไล่ผีร้ายที่ทำร้ายคนในบ้าน ราคาก็จะแพงกว่าพิธีขอพรทั่วไป จึงเป็นเหตุผลที่บางทีจะมีข่าวคนเกาหลีเป็นหนี้ร่างทรง เพราะจ่ายค่าพิธีไม่ไหว 

ท้ายที่สุดแล้ว แม้จะเป็นเรื่องของความเชื่อส่วนบุคคล แต่สำหรับเกาหลีใต้ Mudang และพิธี Gut ก็เปรียบเสมือนมรดกทางวัฒนธรรม ที่หยั่งรากลึกในสังคมมาอย่างยาวนาน

และ UNESCO ก็ได้ขึ้นทะเบียนพิธี Gut บางประเภทในท้องถิ่น ให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Cultural Heritage) 

ดังนั้น สำหรับชาวเกาหลีใต้บางกลุ่ม การจ่ายเงินหลักแสนหลักล้านบาท เพื่อทำพิธี Gut จึงไม่ใช่เรื่องงมงาย แต่คือการซื้อความมั่นใจ ท่ามกลางสังคมเกาหลีใต้ ที่เต็มไปด้วยการแข่งขันและแรงกดดันสูง..

References : 

- The Korea Times, Korea JoongAng Daily, The Korea Herald, International Business Times